Tiến Bộ Trên Đường Tu

Sư cô Diệu Tịnh

Trên đường tu hành ta cần có sự tiến bộ, vì nếu không có tiến bộ thì ta chỉ uổng phí công sứcmà thôi. Cũng giống như cậu học sinh cắp sách đến trường, nếu như việc học của anh ta khôngcó tiến bộ thì anh ta đã uổng công rồi.

Làm sao để biết được ta đang tiến bộ? Là khi ta đem được tâm trở về an trú trong hiệntại. Mỗi khi tâm chạy theo hoàn cảnh, ta có thể đem tâm trở về kịp thời trước khi tâm tiếp tụcđưa đẩy ta làm việc không lành.

Để có sự tiến bộ này, ta cần phải áp dụng 3 yếu tố: tỉnh thức, chuyên cần, và nhẫn nại. Dầu tađang hành trì hay thực tập pháp môn nào, 3 yếu tố này cũng đều là năng lực tích cực đưa đếnkết quả tốt.

Yếu tố thứ nhất là sự tỉnh thức. Đây có nghĩa là sự nhạy bén và nhận dạng về những gì đangdiễn biến nơi tâm. Thông thường tâm ta hay bị trôi dạt về quá khứ, hoặc lo toan tính toán cho tương lai, mà không chịu sống an trú trong hiện tại.

Chẳng hạn như ta vào thiền đường với mục đich là ngồi thiền, nhưng một khi ngồi ổn địnhmột chút thì tâm liền nghĩ đến công việc phải làm cho ngày mai, va tuy ta đang ngồi nhưng trongđầu đang xắp xếp công việc.

Thế nên mỗi khi phát hiện tâm không còn an trú trong hiện tại, hãy nhận cho rõ tâm ta đang làm gì, và đang trong trạng thái nào. Sự nhận dạng của ta càng nhạy bén thì ta càng thấy sâu hơn và rõ hơn về mình. Khi nhận dạng được tâm thức thì ta không tiếp tục bị tâm thức khống chế, mà chính là ta đang làm chủ chính mình. Ta là người đang quán sát tâm hành, và ta rất tự tại và thoải mái.

Yếu tố thứ nhì là sự chuyên cần. Đây có nghĩa là siêng năng và đều đặn. Đối với người đang thực tập thì tâm cần được kềm chế. Nghĩa là tâm luôn được canh gác, để mỗi lần nó chạy mất thì ta lại đem nó về. Cứ mỗi lần tâm lạc mất ta lại đem tâm về. Tâm lạc một trăm lần thì một trăm lần ta đem tâm về. Tâm lạc một ngàn lần thì một ngàn lần ta đem tâm về. Đây gọi la canh gác va điều phục tâm.

Đức Phật dùng hình ảnh con khỉ và con ngựa để diễn tả cái tâm khi chưa được điều phục. Ta có thể hình dung sự hỗn loạn mà hai động vật này có thể gây ra, dùng hình ảnh đó để liên tưởng đến sự hỗn loạn đang xảy ra trong tâm khi thiếu sự điều phục. Nhưng với sự thực tập khéo léo và chuyên cần thì tâm sẽ dần dần an bình, và sẽ được nhẹ nhàng hơn.

Yếu tố thứ ba là sự nhẫn nại. Nhiều lúc ta nóng lòng mong đạt được kết quả, nhưng kết quả không phải muốn là được. Nhẫn nại nghĩa là ta có thể chấp nhận chính mình, trong khi ta biết rằng những tánh xấu có thể được chuyển hoá. Nhẫn nại cũng có nghĩa là thương chính tự thân mình hơn và cho phép sự có mặt của những thất bại trong đường tu.

Những sở đoản là những tập khí không lành mà ta đã học từ lâu, bây giờ muốn thay đổi thì đòi hỏi ta cần nhẫn nại từng chút một. Vì vậy ta nên nói với lòng rằng: “Hãy cho ta thêm chút thời gian và hãy tiếp tục cố gắng thêm chút nữa”.

Tóm lại, để có sự tiến bộ trên đường tu hành ta cần thực tập 3 yễu tố: tỉnh thức, chuyên cần, và nhẫn nại. Với 3 yếu tố nầy, ta sẽ có được sự tiến triển trên lãnh vực thuần phục thân và tâm. Được thế thì ta mới dễ dàng đón nhận lời dạy của Đức Phật.